12 pytań dotyczących opieki całodziennej

Od 1 sierpnia 2026 r. w Nadrenii Północnej-Westfalii obowiązuje prawo do całodziennej opieki. Prawo to obejmuje początkowo wszystkich uczniów klas pierwszych, a następnie będzie rozszerzane co roku. Być może zastanawiają się Państwo, co to konkretnie oznacza, ile kosztuje całodzienna opieka lub jak wygląda sytuacja podczas wakacji? Zebraliśmy dla Państwa odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania rodziców.

Od 1 sierpnia 2026 r. wszystkie dzieci w Nadrenii Północnej-Westfalii, które rozpoczynają naukę w klasie pierwszej, mają prawo do opieki całodziennej.

Uprawnienie to rozszerza się co roku o kolejny poziom klasy:

• Rok szkolny 2026/27: Klasa 1
• Rok szkolny 2027/28: Klasy 1 i 2
• Rok szkolny 2028/29: Klasy od 1 do 3
• Rok szkolny 2029/30: Klasy od 1 do 4

Podstawą prawa do tego świadczenia jest federalna ustawa o wsparciu edukacji całodziennej (GaFöG).

Nie, opieka całodzienna jest ofertą dobrowolną. W Nadrenii Północnej-Westfalii nie ma obowiązku korzystania z opieki całodziennej. Opieka całodzienna w NRW stanowi całodzienną ofertę opieki i edukacji.

Jako rodzice sami decydują Państwo, czy chcą Państwo ubiegać się o miejsce dla swojego dziecka. Jeśli nie chcą Państwo skorzystać z tego uprawnienia, Państwa dziecko nie będzie uczestniczyć w opiece całodziennej.

Ważne: Zgłaszając dziecko do udziału w zajęciach pozalekcyjnych w ramach OGS, zawierają Państwo umowę o opiekę. Umowa ta jest wiążąca przez cały rok szkolny i z reguły zobowiązuje do regularnego, w miarę możliwości pełnego uczestnictwa w zajęciach. Rezygnacja jest możliwa jedynie w wyjątkowych przypadkach. Uczestnictwo w regularnych zajęciach edukacyjnych poza szkołą (np. w klubie sportowym lub szkole muzycznej) oraz pojedyncze terminy osobiste (np. uroczystości rodzinne) pozostają możliwe po uzgodnieniu.

W Nadrenii Północnej-Westfalii prawo do całodziennej opieki jest zazwyczaj realizowane w ramach programu „Otwarta szkoła całodzienna” – w skrócie OGS. 

OGS oznacza: opiekę, w razie potrzeby przed rozpoczęciem zajęć lekcyjnych i po ich zakończeniu, obiad, czas na naukę lub pomoc w odrabianiu zadań domowych oraz różnorodną ofertę edukacyjną i rekreacyjną w godzinach popołudniowych, często we współpracy z innymi partnerami, takimi jak kluby sportowe lub organizacje kulturalne. 

W zajęciach pozalekcyjnych w ramach OGS uczestniczą wyłącznie dzieci zapisane do programu; wszystkie pozostałe dzieci po zakończeniu zajęć szkolnych wracają do domu. W niektórych szkołach oprócz OGS oferowane są również krótsze formy opieki o mniejszym zakresie. W celu uzyskania dalszych informacji prosimy o kontakt ze szkołą lub lokalnym urzędem ds. młodzieży. 

W punkcie 3 wspólnego rozporządzenia „Otwarte szkoły całodzienne oraz pozalekcyjne oferty całodzienne i opiekuńcze w szkolnictwie podstawowym” przedstawiono cechy charakterystyczne otwartej szkoły całodziennej opartej na wspólnej koncepcji edukacyjnej szkoły i pomocy młodzieży.

To gminy same decydują, w jaki sposób zaspokojone zostanie to prawo – czy to poprzez OGS, czy też placówkę pomocy dzieciom i młodzieży. Niemal wszystkie szkoły podstawowe w Nadrenii Północnej-Westfalii są jednak otwartymi szkołami całodziennymi.

Otwarte zajęcia całodzienne odbywają się we wszystkie dni szkolne, zazwyczaj do godziny 16:00, a czasami również dłużej. Niektóre szkoły oferują dodatkową opiekę w godzinach przed i po zajęciach, na przykład przed oficjalnym rozpoczęciem lekcji od godz. 7:00 lub po godz. 16:00. Może to jednak wiązać się z dodatkowymi kosztami. Ważne jest, aby Państwa dziecko codziennie do godz. 15:00 obowiązkowo uczestniczyło w zajęciach w ramach programu OGS. Wyjątki mogą być uzgodnione na miejscu, jednak z reguły przewiduje się uczestnictwo we wszystkich dniach.

Konkretne zasady są określone w rozporządzeniu dotyczącym programu OGS lub w umowie o opiekę, którą zawierają Państwo podczas zapisywania dziecka.

Uczestnictwo w zajęciach pozalekcyjnych w ramach programu „otwartego dnia szkolnego” nie jest bezpłatne. Wysokość miesięcznych opłat ustalają gminy i może się ona różnić w zależności od miejsca zamieszkania. Opłaty są zróżnicowane w zależności od rocznego dochodu rodziców, co stanowi ulgę dla rodzin o niskich dochodach. Kto zarabia mniej, ten płaci mniej. W niektórych przypadkach nawet nic.

Dodatkowo należy liczyć się z kosztami obiadów. Również za zajęcia wakacyjne mogą być pobierane dodatkowe opłaty.

Dokładne informacje na temat opłat za Państwa dziecko można uzyskać w urzędzie miasta lub u organu prowadzącego szkołę.

Jeśli nie są Państwo w stanie sfinansować opłaty w całości lub tylko częściowo ze środków własnych, mogą Państwo złożyć wniosek o obniżenie opłaty w Urzędzie ds. Młodzieży.

Tak, prawo to wyraźnie obejmuje okresy wakacyjne. Dopuszczalne są jednak okresy zamknięcia trwające łącznie do 4 tygodni w ciągu roku szkolnego w czasie wakacji. Zasady dotyczące wakacji różnią się w zależności od gminy. Zajęcia wakacyjne mogą odbywać się w ramach programu OGS, jednak gmina może również oferować inne formy opieki wakacyjnej. Również miejsce sprawowania opieki wakacyjnej podlega różnym regulacjom. Może ona odbywać się w szkole dziecka lub w innym centralnym miejscu. Czasami zajęcia wakacyjne w ramach szkół z całodzienną opieką są organizowane wspólnie dla kilku szkół w jednym obiekcie.

Proszę zapytać organ prowadzący szkołę, jak uregulowano okresy zamknięcia w szkole Państwa dziecka oraz gdzie odbywa się opieka.

Tak. Każde dziecko, które w roku szkolnym 2026/2027 będzie uczęszczało do pierwszej klasy, ma prawo do opieki całodziennej. Decydujące znaczenie ma klasa, do której uczęszcza dziecko, a nie rok urodzenia.

Lokalne organy pomocy społecznej dla młodzieży (Urząd ds. Młodzieży) są prawnie zobowiązane do zapewnienia oferty dostosowanej do potrzeb. Oznacza to, że jeśli nie ma wolnego miejsca, na przykład w szkole całodziennej typu otwartego, mogą Państwo zwrócić się z pisemnym wnioskiem do właściwej instytucji pomocy społecznej dla młodzieży (Urząd ds. Młodzieży). W razie sporu roszczenie to można dochodzić na drodze sądowej.

Prawo do miejsca w placówce opieki pozaszkolnej nabywane jest stopniowo, w miarę kolejnych roczników. Dla uczniów trzeciej klasy prawo to zostanie zagwarantowane dopiero od roku szkolnego 2028/29. Nie oznacza to jednak, że Państwa dziecko nie może mimo to uczęszczać do placówki opieki pozaszkolnej. Wiele gmin zapewnia wystarczającą liczbę miejsc dla wszystkich dzieci jeszcze przed pełnym nabyciem prawa do opieki pozaszkolnej. Proszę zatem zwrócić się z zapytaniem do swojej gminy.

W przypadku otwartych szkół specjalnych z całodziennym trybem nauczania obowiązują przepisy opisane powyżej. Wiele szkół specjalnych w Nadrenii Północnej-Westfalii funkcjonuje jednak również jako szkoły z obowiązkowym całodziennym trybem nauczania. Oznacza to, że całodzienny tryb nauczania stanowi część regularnego dnia szkolnego. Wszyscy uczniowie mają obowiązek uczestniczyć w zajęciach dydaktycznych oraz w zajęciach w ramach całodziennego programu. Nie jest zatem wymagana dodatkowa rejestracja w celu uczestnictwa w programie całodziennym.

Tak, również dzieci uczęszczające do szkół specjalnych mają prawo do opieki całodziennej. Wiele szkół specjalnych ma charakter szkół całodziennych o ustalonym harmonogramie. Oznacza to, że zajęcia lekcyjne, zajęcia wspomagające oraz inne aktywności odbywają się w ciągu całego dnia. Jednak ramy czasowe szkół specjalnych o ustalonym harmonogramie nie są wystarczające, aby spełnić ten prawny wymóg. 

W ramach programu wsparcia „Ganztag Plus” kraj związkowy Nadrenia Północna-Westfalia udostępni od roku szkolnego 2026/2027 dodatkowe środki na stworzenie dodatkowych ofert opieki i edukacji, na przykład po południu lub w czasie wakacji. Te uzupełniające oferty przyczyniają się do zaspokojenia ustawowego prawa do całodziennej opieki. Aby skorzystać z ofert w ramach programu „Ganztag Plus”, wymagana jest rejestracja; mogą również obowiązywać opłaty rodzicielskie. Pytania i odpowiedzi dotyczące programu można znaleźć w sekcji FAQ poświęconej programowi „Ganztag Plus” na portalu edukacyjnym NRW.